Türkiye Barolar Birliği Dergisi 139.Sayı
133 TBB Dergisi 2018 (139) Işıl EGEMEN DEMİR hakkı kullanılarak kaybedilmesi şeklinde düzenlenmiştir. TVK m. 24’e göre, yetkili makam kararı ile Türk vatandaşlığının kaybı, çıkma, kaybettirme veya vatandaşlığın iptali ile gerçekleşir . TVK m. 24’te sayılmayan, ancak Türk vatandaşlığının kaybı sonucunu doğuran bir diğer hal de, TVK m. 40’ta düzenlenen vatandaşlık kararının geri alınmasıdır. Bu hükme göre, Türk vatandaşlığının kazanılması veya kaybına ilişkin kararlar, hukuki şartlar oluşmadan veya mükerrer olarak verildiği sonradan anlaşıldığı tak- dirde geri alınır . Yetkili makam kararı ile vatandaşlığın kaybı hallerine baktığımızda “çıkma” ve cezai mahiyette olan “kaybettirme” kurumu vatandaşlık hukukuna özgü ve vatandaşlık hukuku içinde şekillen- miş kavramlardır. Vatandaşlığa alma kararının iptali ve geri alma ku- rumları ise, zaten idare hukukunda mevcut olan kavramlardır. Ancak TVK bir idari işlem olan vatandaşlığa alınma kararının iptalini ve geri alınmasını, idare hukuku ilkelerinden ayrılarak farklı düzenlemiş ve bu kurumlara farklı sonuçlar bağlamıştır. İdari işlemin iptali veya geri alınmasında kazanılmış hak veya müesses durumların akıbeti, iptal ve geri almalarda süre sorunu, haklı beklenti gibi kavramlar idare huku- kunda tartışılmakta olan kavramlardır. Bu yüzden vatandaşlık huku- kunda yer alan vatandaşlığa alınma kararının iptali ve geri alınması müesseselerini idare hukukundaki tartışmalardan ayrı düşünmemek gerekir. AVS’ye taraf olmasak da, AVS hükümlerinin ihlali bazı hallerde İnsan Hakları ve Temel Özgürlüklere İlişkin Sözleşme (AİHS) hüküm- lerinin de ihlali anlamına gelebilir. 6 Dolayısıyla vatandaşlığın iptali ve geri alma kurumlarını değerlendirirken sadece iç hukuk açısından de- ğil; devletin uluslararası sorumluluğu ve uluslararası hukuk açısından da konunun değerlendirilmesi gerekir. Çalışmamızda idare hukukun- 6 Explanatory Report to the European Convention on Nationality Strasbourg, 6.XI.1997, s. 4 https://rm.coe.int/16800ccde7 , E.T: 22.05.2018. AİHS taraf devlet- lerin yetki alanları içerisindeki herkese uygulanır. AİHS’de hem devletin hem de kişilerin meşru menfaatleri dikkate alınır. Meşru menfaatlerle kastedilen, AİHS ve ek protokolleri kapsamında korunan menfaatlerdir. Prokol Nr. 4 m. 3 hariç olmak üzere, AİHS ve protokolleri, vatandaşlığa ilişkin doğrudan hükümler içermemek- le birlikte, bazı hükümlerinin vatandaşlıkla ilgili sorunlara dolaylı olarak uygu- lanma ihtimali vardır. İşkencenin, insanlık dışı veya aşağılayıcı muamele veya cezanın yasaklanmasına dair 3. madde, adil yargılanma hakkına dair 6. madde, aile yaşantısı hakkına dair 8. madde, ayrımcılık yasağına dair 14. madde ve ya- bancıların toplu sınır dışı edilmesini yasaklayan 4. Protokol m. 4 bunlar arasında en önemlileridir.
Made with FlippingBook
RkJQdWJsaXNoZXIy MTQ3OTE1