Türkiye Barolar Birliği Dergisi 145.Sayı
66 2017 Tarihli Anayasa Değişikliği Sonrasında Yasama - Yürütme İlişkileri lerde Cumhurbaşkanlığı ve TBMM çoğunluğunun aynı partinin aday- ları tarafından kazanılma olasılığının yüksek olduğu göz önüne alına- rak, sistemin “istikrarlı” ve “etkin” bir şekilde işlemesini temin etmek amacıyla yapıldığı anlaşılmaktadır. Gerçekten, hayatın normal akışı içinde aynı gün yapılan iki ayrı seçimde, seçmenlerin aynı eğilimi göstermesi ve her iki seçimde de aynı siyasî eğilimin başarı kazanması beklenebilir. Ancak, karşılaştır- malı örnekler göstermektedir ki, istisnai olsa da aksi durumların ortaya çıkması mümkündür. Nitekim Latin Amerika Ülkeleri arasında Gu- atemala, Ekvador ve Peru’da Başkanlık ve Parlamento seçimleri aynı gün yapılmaktadır. Buna rağmen, Guatemala’da 1990 yılında yapılan seçimlerde Jorge Serrano Elias, %68 oyla Başkan seçilmiş; ancak, parti- si Parlamento seçimlerinde yalnızca %15,5 oy alabilmiştir. Ekvador’da 1997 yılında yapılan seçimlerdeyse Abdala Bukaram ikinci turda Baş- kan seçilmiş; ancak, partisi Parlamento’da 82 sandalyeden sadece 15’ini kazanabilmiştir. Son olarak, Peru’da 1990 yılında yapılan seçimlerde ise, Alberto Fujimori %62,5 oy alarak ikinci turda Başkan seçilirken, partisinin Parlamento’daki 180 sandalyeden ancak 32’sini kazanabildi- ği görülmüştür. 21 Bu gibi hallerdeyse, yasama ve yürütme organlarının seçim tarihlerinin eşlenmesi yoluyla “istikrarlı” ve “etkin” bir yönetim hedefine ulaşacak bir siyasî kompozisyon elde edilmesini uman kesim- lerin beklentilerinin boşa çıkacağını söylemek mümkündür. b. Denge - Denetleme İlişkileri Saf parlamenter sistemde yürütme organının etkin kanadı, yani hükümet, parlamentonun içinden çıkar ve siyaseten ona karşı so- rumludur. Bunun bir sonucu olarak, parlamentonun elinde hüküme- ti denetlemek için bir takım anayasal araçlar bulunmaktadır; meclis araştırması, soru, gensoru gibi. Saf başkanlık sisteminde ise, yasama ve yürütme organlarının ikisi de halk tarafından seçilir ve aralarında “sert” bir kuvvetler ayrılığı bulunur. Bu bağlamda parlamento, baş- kanı koltuktan indiremeyeceği ve siyaseten hesap soramayacağı gibi, başkan da parlamentonun görevine, seçildiği süreyi tamamlamadan son veremez. 21 Bu örnekler için bkz. Selin Esen, “2016 Anayasa Değişiklik Teklifinin Değerlendi- rilmesi”, Ankara Barosu Dergisi , 2016/4, s. 47.
Made with FlippingBook
RkJQdWJsaXNoZXIy MTQ3OTE1