Türkiye Barolar Birliği Dergisi 159.Sayı

96 Parlamento Seçimlerinde Cinsiyet Kotaları etmiştir.201 Anayasa Mahkemesi’nin iptal gerekçesinde Anayasa’nın 3. maddesinde yer alan “kanun önünde eşitlik” ve “ayrımcılık yasağı” ile 51. maddede yer alan “kamu görevine/seçimle gelinen görevlere her iki cinsin eşit biçimde girmeye hakkı olduğuna” dair hükümlere dayanılmıştır. Karara göre, “cinsiyet, herkese eşit olarak tanınmış olan aday olma hakkının yerine getirilmesi için bir şart haline getirilemez”.202 Anayasa Mahkemesi, siyasi partilerin kendi iradeleriyle kabul edecekleri kotaların ise Anayasaya aykırı olmayacaklarını belirlemiştir.203 Anayasa Mahkemesi’nin kararının ardından, 2001 ve 2003 yıllarında, kotalara ilişkin Anayasal düzenleme yapılmıştır.204 Öncelikle yukarıda sözü edilen 51. maddeye ek bir fıkra getirilmiştir. Buna göre: “Bu amaçlarla, Devlet, kadınlarla erkekler arasında eşit fırsatların yaratılması için özel önlemler alacaktır”. Ayrıca 117. maddeye şu hüküm eklenmiştir: “Bölgesel kanunlar sosyal kültürel ve ekonomik yaşamda kadın ve erkeklerin tam eşitliğine ilişkin engelleri kaldırır ve kadınlar ve erkekler için seçimle gelinen görevlere erişimde eşitliği sağlar”. Bu gelişmenin ardından, (ve hatta Anayasa değişikliğinin kabul edilip, yürürlüğe girmesinden önce) Anayasa Mahkemesi’nin de içtihadı değişmiş ve bölgesel Meclis seçimlerinde her iki cinsiyetten eşit aday gösterilmesine ilişkin yapılan bir düzenleme Anayasaya uygun bulunmuştur.205 Bu kararda Anayasa değişikliğinin ötesinde Mahkemenin bakış açısında da değişiklik olduğu görülmektedir. Mahkeme’ye göre, “İlgili kanun cinsiyetlere yönelik eşit olmayan düzenleme getirmemektedir; düzenleme nötrdür.” Mahkeme, listelerin düzenlenişi siyasi partilere bağlı olduğundan, erkeklerin listelerin dışında kalmalarının onların aday olma haklarını ihlal etmediğine karar vermiştir. Anayasa Mahkemesi kararı uyarınca ilgili düzenleme, milletin temsili ilkesini206 de zedelememektedir çünkü her 201 Rodriguez Ruiz/Rubio Marin, s. 294; Lenoir, s. 237. 202 Rodriguez Ruiz/Rubio Marin, s. 295; Lenoir, s. 238. 203 Mathias Möschel, “Gender Quotas in French and Italian Public Law: A Tale of Two Overlapping and Then Diverging Trajectories”, German Law Journal, Y. 2018, V. 19, N. 6, s. 1493. 204 Möschel, s. 1494. 205 Decision no 49/2003; Möschel, s.1494. 206 Milletin temsili ilkesi (unitary nature of the representation), milletvekillerinin bir bütün olarak milleti temsil etmeleri anlamını taşımaktadır. Ayrıca, temsilci de tek tek milletvekilleri değil, millet meclisidir. Milletvekilleri, kendilerini seçenlerin veya seçildikleri çevrenin vekili değildirler; manevi ve soyut bir varlık olan ulusu temsil etmektedirler. Böylelikle milletvekillerinin temsil yetkisi ve statüsü, kendi-

RkJQdWJsaXNoZXIy MTQ3OTE1