104 Parlamento Seçimlerinde Cinsiyet Kotaları şik Arap Emirlikleri’nde rezerve edilmiş sandalye usulü; Nikaragua, Meksika, Bolivya, Kosta Rika, Arjantin, İspanya, Senegal ve Belçika’da hukuki düzenleme ile getirilen aday kotaları bulunmaktadır. Diğer dokuz ülkede ise siyasi partilerin kendi iradeleriyle koydukları siyasi parti kotaları bulunmaktadır.238 Anayasa ve/veya yasa ile öngörülen kotalar tüm siyasi partilere yönelik bağlayıcı kurallar getirmesi sebebiyle daha etkili sonuçlar doğurmaktadır. Bununla birlikte siyasi parti kotası uygulayan dokuz ülkenin kadın temsil oranlarının bu kadar yüksek olmasının sebebi, siyasi partilerin kendilerinin yüksek oran görmeleri ve kural olarak söz konusu ülkelerde toplumsal cinsiyet eşitliğinin büyük ölçüde yaygınlaşmış olmasıdır.239 Son yirmi beş yılda kadın temsilinin en fazla arttığı Amerika kıtası ülkelerinde söz konusu artış kotalarla sağlanmıştır. Bu kıtada, on altı ülkede hukuki düzenleme ile getirilen kotalar uygulamakta olup, ayrıca aday sıralamalarına ilişkin kurallar ile kurallara uymayan siyasi partilere yönelik yaptırımlar getirilmiştir. Böylelikle Amerika kıtasında 2019 yılında ilk kez kıta bazında temsil oranı %30’u aşmıştır. 2022 yılı itibariyle oran %33,5’tir.240 Avrupa’da ise bu oran %31,1’dir. Avrupa ülkeleri, Amerika kıtası ülkeleri ile birlikte kotalara ilk yer veren ülkelerdir.241 Dünyada en yüksek kadın temsil oranının görüldüğü Ruanda’da kota uygulaması ile birlikte, 1995’te %4,3 olan kadın temsil oranı, 2018 seçimlerinde %61’e çıkmıştır.242 Başka sahra altı Afrika ülkelerinde de kotalar sayesinde %40’ın üzerinde kadın temsil oranları gerçekleşmiştir. (Ör. Güney Afrika, Senegal, Namibya ve Mozambik.) Orta Doğu ve Kuzey Afrika ülkelerine bakıldığında, bu ülkelerin çoğunda kadınlara seçme ve seçilme hakkı son derece geç 238 Sözü edilen dokuz ülke sırasıyla: Yeni Zelanda, İzlanda, Güney Afrika, Andora, İsveç, Norveç, Namibya, İsviçre ve Mozambik’tir. 239 Burada dikkat çeken husus, siyasi partilerin iradeleriyle kota uygulanan bu ülkelerde siyasi partilerin yüzde elli gibi yüksek kota oranları öngörmüş olmalarıdır. Söz konusu partilerin liste sıralamasına ilişkin kurallar getirdikleri de görülmektedir. Ör. İsveç ve Namibya’daki partiler. https://www.idea.int/data-tools/ data/gender-quotas/voluntary-overview, 01.02. 2022. 240 Women in Parliament: 25 Years s. 5, 6; 2021 yılı itibariyle bölgesel bazda Meclislerde temsilci oranları için bkz. https://data.ipu.org/women-averages?month=6&year=2021&op=Show+averag es&form_build_id=form-bYFrw4E6SRBGWLvUrSIcgw3oNE80uU5JaOeJ9MKH4 hY&form_id=ipu__women_averages_filter_form 31.01.2022. 241 Women in Parliament: 25 Years, s. 16. 242 Women in Parliament: 25 Years, s. 8.
RkJQdWJsaXNoZXIy MTQ3OTE1