113 TBB Dergisi 2022 (159) Tijen DÜNDAR SEZER maktadır. Bu ülkeler içinde, Meksika, Kosta Rika, Bolivya, İspanya, Senegal, Arjantin ve Belçika dünyada en yüksek kadın temsil oranına sahip yirmi iki ülke içindedir. Bu yaptırımın uygulandığı ülkelerde genellikle, kota kuralına uymayan siyasi partiye süre verilerek listedeki eksikliğin giderilmesi talep edilir. Mali yaptırım ise, kota kuralına uymayan siyasi partilerin para cezası ödemesi ya da belli bir oranda devlet yardımından mahrum bırakılmasıdır. Örneğin, Belçika’da, kotaya ilişkin kurala uyulmaması oranında para cezası öngörülmektedir.279 İtalya, Hırvatistan, Portekiz, Fransa’da280 mali yaptırımlar uygulanmaktadır.281 2022 yılı itibariyle, en yüksek kadın temsil oranına sahip yirmi iki ülke arasında, hukuki düzenleme ile getirilen aday kotası uygulayan ülkelerde kural olarak kota kurallarına uymayan siyasi partilere yaptırım uygulanmaktadır.282 Yaptırımları denetleyen ya da uygulamayı takip eden kurumların oluşturulması ve bu kurumlara gerekli yetkilerin verilmesi de kotaların etkinliği açısından önem taşımaktadır.283 Venedik Komisyonunun rapor ve görüşlerinde kotalara uyulmaması halinde yaptırımın önemine ve yaptırımlara uyulup uyulmadığını denetleyen ulusal kurumların oluşturulması gereğine yer verilmektedir.284 CEDAW Komitesi de kotaların emredici ve etkili nitelikte olmasını, kotalara uyulmaması durumunda yaptırım uygulanmasını önermektedir.285 Türkiye açısından kotalara ilişkin yapılacak yasal düzenlemeyle kurallara uymayan siyasi partilere yönelik olarak, seçimden önce listosu seçimlerinde yüzde elli kota sisteminin yanı sıra fermuar sistemi ile kurala uymayan siyasi partilerin listelerinin reddedilmesi yaptırımı öngörülmektedir. Dahlerup/Freidenvall, Gender Quotas, s. 43. 279 Dahlerup/Hilal/Kalandadze/Kandawasvika Nhundu, s. 33. 280 Fransa’da Millet Meclisi seçimlerinde yüzde elli kuralına uymayan siyasi partilere mali yaptırım getirilmektedir. 281 Selanec/Senden, Gender, s. 19. 282 Bolivya, İspanya, Belçika, Kosta Rika ve Arjantin’de listelerin reddi; Meksika ve Senegal’de maddi yaptırım uygulanmaktadır. 283 Larserud/Taphorn, s. 17; örneğin, Mısır, Guyana, Fas, Nepal, Ruanda, Güney Afrika, Zimbabve’de cinsiyet eşitliği komisyonları bulunmaktadır. 284 Venice Commission Opinions and Reports, s. 23. 285 Wittkopp, s. 215.
RkJQdWJsaXNoZXIy MTQ3OTE1