139 TBB Dergisi 2022 (159) Nurten YAYLACI öngörülen bilgilendirme ve onam alma prosedürü bakımından, İnsan Hakları ve Biyotıp Sözleşmesi’nin 5. maddesindeki standartlara uygun olarak mağdurun tam bilgilendirme temelinde kendisinin özgürce verdiği rızası dışında kalan her türlü kürtaj ve kısırlaştırma işleminin bu kapsama girdiğine kuşku yoktur.56 Bununla birlikte, İstanbul Sözleşmesi’nde spesifik olarak öngörülen iki fiil (zorla kısırlaştırma ve zorla kürtaj) dışında genel olarak doğum şiddetine değinilmemektedir. Görüldüğü gibi, uluslararası ve bölgesel insan hakları sözleşmeleri uyarınca her kadın gebelik, doğum ve doğum sonrası bakım sürecinde baskıdan, ayrımcılıktan ve şiddetten uzak, onurlu ve saygılı sağlık bakım hakkına sahiptir. Buna koşut olarak devletlerin ister kamu ister özel sektör olsun sağlık kurumlarında kötü muamele teşkil eden fiiller de dahil olmak üzere, doğum sırasında insan hakları ihlâllerini önleme, soruşturma ve cezalandırma yükümlülüğü bulunmaktadır. V. Doğum Şiddetine İçtihadî Bakış Doğum şiddeti insan hakları denetim organlarının kararlarında yaşama hakkı, sağlık hakkı (ve cinsel sağlık ve üreme sağlığı hakkı), maddî ve manevî bütünlüğün korunması hakkı, özel hayata saygı hakkı, işkence yasağı, eşitlik ilkesi ve ayrımcılık yasağı çerçevesinde incelenmektedir. Doğum şiddeti olgusuna karşı temel güvencelerden en önemlisi “bilgilendirilmiş onam”dır. Bunun yanı sıra, bilgilendirilmiş onam temel bir insan hakkıdır. Kadınların bilinçli ve iyi düşünülmüş kararlar alabilmeleri için önerilen tedaviler ve tıbbî müdahaleler hakkında tam olarak bilgi alma hakkı mevcuttur.57 Uluslararası Jinekoloji ve Obstetrik Federasyonu, bilgilendirilmiş onamın alınmasının zaman alıcı olsa da bir zorunluluk olduğunu vurgulamaktadır.58 Bilgilendirilmiş onam prosedürlerine tam olarak riayet edilmemesi Bohren ve arkadaşlarının sınıflandırılmasında “sağlık hizmet sağlayıcıları ve kadınlar arasındaki iletişim zaafiyeti”ne denk düşmektedir. 56 Moroğlu, Eroğlu, 2019, s. 80. 57 Šimonović, 2019, para 4. 58 International Federation of Gynecology and Obstetrics, Ethical Issues in Obstetrics and Gynecology, 2012, s. 13-15. https://www.glowm.com/pdf/english%20 ethical%20issues%20in%20obstetrics%20and%20gynecology.pdf (Erişim Tarihi: 1 Ağustos 2021).
RkJQdWJsaXNoZXIy MTQ3OTE1