140 İnsan Hakları Perspektifinden “Doğum Şiddeti” Uluslararası insan hakları denetim organları bilgilendirilmiş onamı hiçe sayan zorla kısırlaştırma ve zorla kürtaja sert bir dille karşı çıkmaktadır.59 CEDAW Komitesi, kadının tam ve bilgilendirilmiş onamı alınmaksızın yapılan kısırlaştırma operasyonunu sağlık hakkının ihlâli olarak nitelendirmektedir. Bu bağlamda, bilgilendirilmiş onamın kapsamı için kritik olan, bilgi vermenin şekli ve zamanlamasıdır. Komite’ye göre, hastanın zoraki okunan onam notunda kullanılan Latince kısırlaştırma terimini anlamasının mümkün olmadığı, hastanın mevcut tıbbî tablosuna göre hekimin hastaya onun anlayabileceği şekilde bilgi vermediği açık olduğundan, somut olayda bilgilendirmiş onam şartının yerine getirildiğinden söz edilemez.60 Ekonomik, Sosyal ve Kültürel Haklar Sözleşmesi’ne Ek İhtiyarî Protokol uyarınca bireysel başvuruları inceleyen ESKHK’nın sağlık hakkını incelediği ilk kararında cinsel sağlık ve üreme sağlığı hakkına devletin saygı gösterme yükümlülüğü bulunduğu ve bireyin kendi bedenini kontrol etme ve bedeni üzerinde özerk karar verme özgürlüğüne müdahalenin saygı yükümlülüğünün ihlâli anlamına geldiği61 belirtilerek, tıbbî müdahale için daha evvel verilen onamın geri alınmasına ilişkin yasal düzenlemenin sağlık hakkını ihlâl ettiği belirtilmiştir.62 Avrupa İnsan Hakları Mahkemesi de kadının bilgilendirilmiş onamı alınmasızın kısırlaştırma ameliyatları yapılmasını Sözleşme’nin 3. ve 8. maddeleri çerçevesinde incelemekte ve durumun ağırlığına göre işkence yasağına ilişkin 3. madde ya da özel hayata saygı hakkına ilişkin 8. madde kapsamında sağlık hakkını koruyan içtihatlara imza atmaktadır.63 Avrupa İnsan Hakları Sözleşmesi’nin 8. maddesi uyarın59 Tobin, 2013, s. 154; Khosla et al., 2016, s. 135; Yaylacı, 2021, s. 195. 60 CEDAWCommittee, Szijjarto v. Hungary, Communication No. 4/2004, CEDAW/ C/36/D/4/2004, 14.08.2006, paras 11.2-11.3. https://juris.ohchr.org/Search/Details/1716 (Erişim Tarihi: 1 Ağustos 2021). 61 Committee Economic, Social, Cultural Rights, S.C. and G.P. v. Italy, Communication No. 22/2017, E/C.12/65/D/22/2017, para 8.1. https://undocs.org/ en/E/C.12/65/D/22/2017 (Erişim Tarihi: 5 Ağustos 2021). 62 S.C. and G.P. v. Italy, paras 10.1, 11.1. 63 V.C. v. Slovakia, Application No. 18968/07, ECHR, 08.11.2011; N.B. v. Slovakia, Application No. 29518/10, ECHR, 12.06.2012; I.G., M.K. ve R.H. v. Slovakia, Application No. 15966/04, ECHR, 13.11.2012; G.B. ve R.B. v. Moldova, Application No. 16761/09, ECHR, 18.12.2012; Csoma v. Romania, Application No. 8759/05, ECHR, 15.01.2013.
RkJQdWJsaXNoZXIy MTQ3OTE1