13 TBB Dergisi 2022 (159) Begüm GÜRCÜOĞLU iddianameyi ve mahkemenin mahkûmiyet ile beraat kararını dikkate aldığı görülmektedir.67 Başka bir deyişle AYM, başvurucu hakkında verilmiş tutuklama kararını, tutuklama kararı verildikten sonra hazırlanmış muhakeme belgelerini dikkate alarak suç işlendiğine dair kuvvetli belirti bulunup bulunmadığı yönünden incelemekte ve ön koşul kavramını anlamsız kılmaktadır. AYM’nin bu yaklaşımı, tutuklama kararının hukukiliği için gerekli olan kuvvetli şüphe bileşeninin hem varlık amacıyla hem de kuvvetli şüpheye ilişkin kanuni düzenlemelerdeki yaklaşımla çelişmektedir. Öncelikle Anayasa’da yer alan kuvvetli belirti kavramının, CMK’da “kuvvetli suç şüphesi” olarak somutlaştığı ve kuvvetli belirti kavramından daha yoğun bir şüphe içerdiğinin68 altı çizilmelidir. CMK bu güçlendirmeyi, aynı zamanda kuvvetli şüphenin varlığına ilişkin “somut deliller” gerektiği yaklaşımıyla vurgulamıştır. Ek olarak, kuvvetli belirti incelemesinin hem AYM hem de İHAM içtihatlarında somut olayın koşullarına göre yapılacağı belirtildiğinden, tutuklama gerçekleştiği anda somut olayın koşullarının dikkate alınması gerekecektir.69 Bu bağlamda AYM, tutuklama kararlarının hukukiliğini incelerken bu hususu göz önüne almalı ve kararda tutuklamaya delil olarak gösterilen unsurların somut bir biçimde kuvvetli bir şüphe yaratıp yaratmadığını incelemelidir. Mahkemece “somut olayın koşulları” kavramı, tüm olay bağlamında yorumlanmakta ve tüm muhakeme sürecindeki deliller, ilk tutuklama kararının kuvvetli şüpheye dayanıp dayanmadığı incelemesinde dikkate alınmaktadır. Halbuki, tutuklama tedbirinin anayasal güvence altındaki masumiyet karinesini ortadan kaldırmaması için gereken kuvvetli şüphenin somut delillere dayanması ve bu delillerin kişinin suç işlediğine dair büyük bir ihtimal bulunduğuna işaret et67 Mahkûmiyet hükmünün inceleme konusu yapıldığı karara örnek olarak bkz. Ali Ahmet Böken, §§ 53-54; Atilla Taş, § 87. İddianamenin dikkate alındığı bir karara örnek olarak bkz. Kenan Baş, § 64; Mehmet Murat Sabuncu, § 60; Atilla Taş, § 87; Mustafa Ünal, § 60; Gültekin Avcı, § 140. İHAM Atilla Taş v Turkey kararında AYM’nin tutukluluğun hukukiliğini incelerken, verilen tutuklama kararında yer almayan unsurlara dayanılması ve ancak daha iddianamede yer verilen bu unsurların makul şüphenin mevcut olup olmadığının değerlendirilmesinde esas alınamayacağının altını çizmiştir. Bkz. Atilla Taş v Turkey App no 72/17 (ECHR, 19 January 2021), § 131 [Atilla Taş v Turkey]. 68 Hasan Sınar, Ceza Muhakemesi Hukukunda Tutuklama, On İki Levha Yayıncılık, İstanbul 2016, s. 181. 69 Ilgar Mammadov v Azerbaycan App no 15172/13 (ECHR, 29 May 2019), § 90.
RkJQdWJsaXNoZXIy MTQ3OTE1