PARLAMENTO SEÇİMLERİNDE CİNSİYET KOTALARI* GENDER QUOTAS IN PARLIAMENTARY ELECTIONS Tijen DÜNDAR SEZER** Özet: Kadınların dünya genelinde parlamentolarda temsil oranı 1995 yılına dek sadece yüzde on bire yükselebilmiştir. 1990’lardan itibaren, eşitlik ve demokrasi anlayışındaki değişimle birlikte, kadın temsil oranlarının artması için kotalar kabul edilmesi yaygınlaşmıştır. Kotalar, her ne kadar itirazla karşılaşsa da pek çok ülkede Anayasa ve/veya yasalarla düzenlenmiştir; bazı ülkelerde ise siyasi partiler tarafından gönüllü olarak uygulanmaktadır. Uluslararası alanda gelişmelere bakıldığında ise CEDAW kapsamında, sözleşmeci devletlerin fiili/maddi eşitliğin sağlanması için geçici özel tedbir almaları söz konusudur. Bunun siyasal alanda yansıması ise cinsiyet kotalarının kabul edilmesidir. Avrupa Konseyi nezdinde de dengeli temsilin gerçekleşmesi için pozitif önlemler alınması ve özelde kotalar konması anlayışı benimsenmiştir. Dengeli temsilin sağlanması için cinsiyet kotaları bir gerekliliktir. Bununla birlikte, sadece kota kabul edilmesi kadın temsilini istenilen düzeyde arttıramamaktadır. Temsil oranının artması için uygun seçim sisteminin benimsenmesi, yüksek kota oranı ve uygun liste türü öngörülmesi, kadınların listelerde seçilebilir yerlere konması, siyasi partilere yönelik yaptırım ve teşviklerin getirilmesi gereklidir. Türkiye açısından kadınlara yönelik cinsiyet kotalarının dayanağı 1982 Anayasası’nda bulunmaktadır. Bu bağlamda cinsiyet kotalarına ilişkin yasal düzenleme yapılmalı ve bu düzenleme ile kotaların etkili olmasını sağlayacak hükümler getirilmelidir. Anahtar Kelimeler: Kota, Cinsiyet Kotası, Pozitif Eylem, Pozitif Ayrımcılık, Geçici Özel Tedbir Abstract: The representation of women in parliaments around the world had increased to only eleven percent until 1995. From the 1990s, along with the change in the understanding of equality and democracy, it became common to accept quotas to increase the representation of women. * “Pozitif ayrımcılık biçimi olarak seçimlere ilişkin cinsiyet kotaları ve örnek uygulamalar” konulu ve 17-18.09.2020 tarihli “5. International Online Conference on Management and Social Sciences” Konferansında sunulan tebliğ geliştirilmiş ve bu makalenin çıkış noktasını oluşturmuştur. ** Dr. Öğretim Üyesi, Dokuz Eylül Üniversitesi, Hukuk Fakültesi Anayasa Hukuku Anabilim Dalı, [email protected], ORCHID: 0000-0002-1944-1186, Makalenin Gönderim Tarihi: 08.09.2021, Kabul Tarihi: 08.09.2021
RkJQdWJsaXNoZXIy MTQ3OTE1