54 Parlamento Seçimlerinde Cinsiyet Kotaları I. Kadınların Seçme ve Seçilme Hakkına Genel Bir Bakış Tarihte, demokratik unsurların önem taşıdığı ilk siyasal sistemler eski Yunan sitelerinde görülmüştür ve bazı sitelerde yetişkin yurttaşların yönetime doğrudan katılma hakkı elde etmesiyle doğrudan demokrasi anlayışı ortaya çıkmıştır.2 Bununla birlikte, bu anlayış ve uygulamada kadınların yönetime katılması söz konusu olmamıştır.3 Temsil ile demokrasinin yan yana gelebileceği düşüncesi 17-18. yüzyıllara aittir ve aslen feodaliteye özgü bir kurum olan temsil,4 zaman içinde modern demokrasilerin asli ögesi haline gelmiştir.5 Temsil kurumu, iki bin yıllık aradan sonra; demokrasinin, temsili demokrasi6 olarak yeni bir biçimde tarih sahnesine geri dönmesini sağlamıştır.7 Temsili rejimler ilk olarak İngiltere ve Fransa’da, kralların danıştığı senyörler ve kilise büyüklerinden kurulu meclislere zamanla halktan seçilen kişilerin de temsilci sıfatı ile katılmasıyla ortaya çıkmıştır.8 Temsil kurumunun gelişimi içinde, meclislerde her tabaka kendi temsilcilerini seçmiş; son tahlilde bu tabakalar lordlar ve avam olmak üzere ikiye inmiştir.9 Tarihsel süreçte parlamentoların kurulmasının ardından,10 2 Oktay Uygun, Devlet Teorisi, İstanbul-2014, s. 71. 3 Doğrudan demokrasi anlayışında yurttaşlar doğrudan yönetime katıldığından temsil ve seçim söz konusu değildir. Antik Yunan’da kadınların, kölelerin ve yabancıların yönetime katılmaları söz konusu değildi. 4 Temsil kurumunun ilk izleri ise 11. yüzyıl ve sonrasında İngiltere ve Fransa’da ortaya çıkmıştır. Uygun, s. 370; Bülent Yücel, Temsili Demokratik Sistemde Yasama Erki ve Kural Koyma Faaliyetinin Belirleyicileri, Ankara-2018., s. 25. 5 Uygun, s. 366, 370: Demokrasinin Antik Çağda 4. yüzyılda sona erişi ile, Yeniçağda canlanışı arasında iki bin yıllık bir zaman dilimi bulunmaktadır. 6 Temsili demokrasi en temel anlamıyla yönetilenlerin yöneticilerini seçtiği bir rejim anlamını taşımaktadır. 7 Uygun, s. 371. 8 Fatmagül Kale Özçelik, Uluslararası İnsan Hakları Hukukunda Demokrasi Teorisi Bağlamında Serbest Seçim Hakkı ve Türkiye, Ankara-2019, s. 47; Uygun, s. 124. 9 Uygun, s. 370. 10 İngiltere’de 11. yy. dan itibaren meclisler süreklilik kazanmıştır. İngiltere’de 1066 yılında Norman istilasından sonra, Kralın danışma organı olan Witan dağıtılmamış ve feodal beylerin, asilzadelerin ve din adamlarının meydana getirdiği bir meclis haline getirilerek Magnum Concilium adını almıştır. Bu meclis için “parlamento” kavramı ilk kez 1230 yılında kullanılmış ve 1265 yılından sonra parlamentoya her kontluktan iki şövalye ve her şehirden iki temsilci gönderilmesi öngörülmüştür. 1295 yılında toplanan ve Model Parlamento adını alan Meclis, soylular, şövalyeler ve şehir temsilcilerinden ve yaklaşık 400 kişiden oluşuyordu. Fransa Uygulamasında da Curia Regis Meclislerine 1302 yılından itibaren imtiyazlı şehirlerden temsilciler çağrılmış ve senyörlerin de temsilci göndermesiyle siyasal temsilin kapsamı genişlemiştir. Daha sonra ise, ülke seçim bölgelerine ayrılarak, kralın bizzat çağrısı ile katılanların yanı sıra, temsilci sıfatıyla katılanların da sayısı artmıştır; Ayferi Göze, Siyasal Düşünceler ve Yönetimler, İstanbul- 2011, s. 572;
RkJQdWJsaXNoZXIy MTQ3OTE1