77 TBB Dergisi 2022 (159) Tijen DÜNDAR SEZER ca, pozitif eylem kavramı ayrımcılığın negatif anlamda yasaklanmasının ötesine giden her önlemi içermektedir. İkinci görüş, pozitif eylemi daha dar biçimde tanımlayan görüştür ve bu bağlamda sadece dezavantajlı grup üyeleri için ayrıcalıklı/tercihe dayalı muameleyi içeren önlemler pozitif eylem kapsamında değerlendirilir. Üçüncü görüş ise, ikinci görüş gibi pozitif eylemi sadece ayrıcalıklı/tercihe dayalı muameleyi içeren önlemler olarak tanımlar ancak kadınların hamilelik, doğum yapma gibi biyolojik farklılıklarından kaynaklanan önlemleri pozitif eylemlerden ayırır.133 Kotalar pozitif eylem kavramı içinde özel bir türe karşılık gelmektedir.134 Avrupa Hukuku’nda pozitif eylem, pozitif ayrımcılıktan geniş bir kavramdır; ayrıca her pozitif ayrımcılık önlemi meşru olarak kabul edilmez.135 Pozitif eylemler ağırlıklı olarak makul görülmekle birlikte, pozitif ayrımcılık ve kota türleri tartışmalı bir alandır. Pozitif ayrımcılık önlemleri, katı ve mutlak ayrıcalıklardır. AB hukukunda, kotalar da dahil olmak üzere otomatik ayrıcalıklı önlemler (yani pozitif ayrımcılık) belirli durumlarda ve istisnai olarak pozitif eylem kapsamında kabul görmektedir. Pozitif eylem, pozitif ayrımcılık biçimi aldığında, yasama ve yargı organı büyük bir dikkatle inceleme yapar.136 Geçmişten gelen mevcut dezavantajlar derinse ve giderilmesi çok zor ise, söz konusu güçlü önlemlere başvurulabilecektir.137 Avrupa’da iş yaşamındaki kotalar çoğunlukla meşru kabul edilmezken; siyaset alanındaki kotalar, katı kota138 kategorisine girmesine 133 Selanec/Senden, Positive, s. 4; International Perspectives, s. 25. 134 Selanec/Senden, Positive, s. 5. 135 Avrupa Birliği Hukuku açısından hangi pozitif eylemlerin meşru olduğuna yani erkekler açısından ayrımcılık yaratmayacağına yönelik kriterler Adalet Divanı kararlarıyla belirlenir. Adalet Divanı da iş yaşamında pozitif eylemlere ilişkin bazı kriterler getirmiştir. Bu alan dışında getirilen sınırlar olmadığı için, AB üyesi devletler iş yaşamı dışında serbestçe pozitif eylem önlemleri alabilirler ve CEDAW md. 4’ten kaynaklanan geçici özel tedbir alma yükümlülüklerini yerine getirebilirler. Lisa Waddington-Mark Bell, “Temporary Special Measures Under the Women’s Convention and Positive Action Measures Under EU Law: Mutually Compatible or Irreconciable?” in: Westendorp I. (Ed.), The Women’s Convention Turned 30, Achievements, Setbacks and Prospects, Cambridge- 2012, (Temporary), s. 95, 96. 136 Waddington/Bell, Exploring, s. 1510. 137 Waddington/Bell, Exploring, s. 1511. 138 Katı kota, esasen düşük düzeyde temsil edilen cinsiyet için belirli sayıda yer tahsis
RkJQdWJsaXNoZXIy MTQ3OTE1