85 TBB Dergisi 2022 (159) Tijen DÜNDAR SEZER rımcılık yasağı) uygulamasında, objektif ve makul bir gerekçe bulunduğunda aynılara farklı muamelede bulunulması Sözleşme’nin ihlali olarak değerlendirilmemektedir. Bu bağlamda, fiili eşitsizliklerin giderilmesi için bazı gruplara farklı davranılması Sözleşme’nin ihlali olarak görülmediği gibi, bazı koşullarda eşitsizliğin giderilmemesi de 14. madde ihlali olarak değerlendirilebilmiştir.170 Mahkemeye göre, belirli durumlarda sözleşmeci devletlerin ayrımcılığı önlemek, engellemek ve cezalandırmak konusunda pozitif yükümlülüğü bulunmaktadır. Devletlerin yerine getirmesi gereken bu yükümlülüklerin bir kısmı, fiili eşitsizliklerin düzeltilmesi için alınabilecek ya da alınması zorunlu olan pozitif eylem, olumlu eylem ya da pozitif ayrımcılık önlemlerine karşılık gelmektedir.171 Bu bakış açısı pozitif eylemlerin (pozitif ayrımcılık dahil olmak üzere) meşru kabul edilebilmesini beraberinde getirmiştir. Seçimlerde cinsiyet kotaları özelinde, AİHM’nin 2019 yılında verdiği karar, kotaların tolere edilmekten öte, gereklilik olarak görülmesi yolunda önemli bir adım olmuştur. Sözü edilen Metna Zevnik ve Diğerleri/Slovenya kararı172 cinsiyet kotalarına ilişkin mevzuata uymayan siyasi partilere yaptırım uygulanmasına ilişkindir. Slovenya’da, siyasi partilerin aday listelerinde bir cinsiyete en az yüzde otuz beş oranında yer verilmesine ilişkin yasal düzenleme bulunmaktadır. Söz konusu kurala uymayan siyasi partilerin listeleri reddedilmekte ve eksikliğin/hatanın giderilmesi için herhangi bir hak ya da süre verilmemektedir. Bu çerçevede, cinsiyet kotası kuralına uyulmaması sebebiyle iki siyasi partinin bazı seçim çevrelerinde listeleri reddedilmiştir. Söz konusu partiler (koalisyon partileri) ve listelerde isimleri yer alan üç aday AİHM’ye başvuru yapmışlardır. (Başvurucuların ikisinin adı reddedilen listelerde bulunmaktaydı). Başvuru gerekçesi; kotalara ilişkin kural konusunda herhangi bir düzeltme imkânı verilmeden listelerin reddedilmesinin (müdahalenin meşru amacı olduğu kabul edilse dahi) güdülen amaç için oransız bir müdahale olduğu ve Sözleşme’ye ek 1 no’lu Protokol’ün 3. maddesinde yer alan hakkı (serbest seçim 170 Andrle/Çek Cumhuriyeti, Başvuru No. 6268/08, 17.2.201; Lindsay/ Birleşik Krallık, Başvuru No. 11089/84, 1986. Bkz. Guide on Article 14 of the European Convention on Human Rights and on Article 1 of Protocol No. 12 to the Convention, Council of Europe-2021, (Guide on Article 14), s. 13. 171 Guide on Article 14, s. 14. 172 Metna Zevnik ve Diğerleri/Slovenya, Başvuru No. 54893/18, 12.11.2019.
RkJQdWJsaXNoZXIy MTQ3OTE1