88 Parlamento Seçimlerinde Cinsiyet Kotaları bulunması ya da eşitliği sağlamaya yönelik önlem alma yükümlülüğünün öngörülmesi, kotalara ilişkin yasal düzenlemeler konusunda Anayasaya aykırılık tartışmalarının önünü kesmek açısından önem taşımaktadır. Birleşmiş Milletler tarafından yapılan bir çalışmada, dünya Anayasalarının doksan dokuzunda kadın erkek eşitliği alanında (genel olarak ya da spesifik bir alanda) devletin önlem alması yükümlülüğü bulunduğu ortaya konmaktadır.176 Anayasalarda yer alan önlem alma yükümlülüğü devletlere maddi/fiili eşitliği sağlama konusunda yükümlülük getirir. Devlet tarafından alınması gereken önlemler, farklı biçimlerde formüle edilir ve bu önlemler pozitif ayrımcılık/pozitif eylem/olumlu eylem/geçici özel tedbirler şeklinde maddi eşitliği sağlamaya yönelik tedbirleri de içermektedir;177 özel olarak kotalara ilişkin düzenlemeler de bu önlemler içinde değerlendirilir. Genel olarak önlem alma yükümlülüğüne yer veren ülkelerin hepsinde kota uygulaması bulunmamaktadır; ancak önlem alma yükümlülüğüne ilişkin düzenlemeler kotaların Anayasaya uygun bulunması açısından önem taşımaktadır. Çalışmamızın bu bölümünde kadın erkek eşitliği konusunda önlem alınmasını öngören ya da açıkça kota konmasını düzenleyen Anayasalar tarafımızca tasnif edilmiş ve ardından 1982 Anayasası, kotalara dayanak olması bağlamında değerlendirilmiştir. Söz konusu Anayasaların bazılarında, sadece genel olarak eşitliğin sağlanması konusunda “önlem” alınması gereği düzenlenirken, bazılarında ise “kadınların politika alanında teşvik edilmesi yükümlülüğü”, “temsil oranının arttırılması ödevi”, “açıkça kota konması veya eşit temsilin sağlanması yükümlülüğü” gibi daha özel düzenlemeler yapılmıştır. Bubağlamda,ilgiliAnayasalarıdörtgrupiçindesınıflandırabiliriz:178 Bu Anayasaların birinci grubunda, sadece kadın erkek eşitliğine ilişkin önlem alınmasına ilişkin genel hüküm bulunmaktadır. Bu gruptaki ülke Anayasalarının ilgili maddelerinin çoğunluğunun dili, 176 https://constitutions.unwomen.org/en/dashboard, 12.01.2022. 177 Constitution Assesment For Women’s Equality, IDEA, Stockholm-2016, s. 22. 178 Bu sınıflandırma ve tespitler tarafımızca ülke Anayasaları incelenerek yapılmıştır.
RkJQdWJsaXNoZXIy MTQ3OTE1