

37
TBB Dergisi 2017 (özel sayı)
Ali İbrahim AKKUTAY
şitli kararlarında AİHS’nin belirli bir maddesinin Sözleşme’nin tarafı
devletlerce, mevcut hukuk düzenleri itibariyle farklı şekillerde uygu-
lanabileceğini ifade etmiştir. Yani her devlet kendi iç organizasyonu
ve hukuk sistemi itibariyle farklı uygulamalara vücut verebilirler.
51
AİHM, aynı zamanda devletlerin AİHS’nin bir maddesinin, insan
haklarının korunması amacının gerçekleştirilebilmesi bakımından
somut olaya, gelişen ve değişen şartlara uygun bir şekilde yorum-
layabileceğini ortaya koymuştur. Amerikalılar Arası İnsan Hakları
Mahkemesi (AAİHM) de AİHM’nin bu içtihadını yerinde bulmuş ve
benimsemiştir.
52
Mahkemenin ortaya koyduğu yöntemin kadın hakları bakımın-
dan da dikkatlice irdelenmesi gerekmektedir. Zira kadın hakları da, bu
yorum yöntemiyle ele alındığı takdirde önemli bir yol kat edilecektir.
İnsan haklarının korunması ve geliştirilmesi için getirilen uluslararası
antlaşma hükümleri nasıl ilgili devletin şartları altında ancak hükmün
objektif niteliğine bağlı bir şekilde yorumlanıyorsa kadın hakları da
aynı şekilde yorumlanabilecektir. Yani bir uluslararası antlaşmanın ge-
tirdiği hüküm kadın dikkate alınarak, kadının sahip olduğu özelliklere
uygun bir şekilde yorumlanacak, ilgili hükmün özünden sapmadan
uygulama sağlanabilecektir. Bununla birlikte söz konusu yöntemin
başarıya ulaşılabilmesi kadın haklarının uluslararası yargı organların-
ca bu veya benzer bir yorumla ele alınmasına bağlıdır. Bugüne kadar
uluslararası yargı organlarının konuya bakışı genel anlamda cinsiyet
ayrımcılığının önlenmesi ve kadın – erkek eşitliği çerçevesinde olmuş-
tur. Dinamik yorumsa ilk planda devletlerarası uygulamalar arasın-
daki farklılıkların ilgili uluslararası antlaşma hükmünün çizdiği çer-
çeveye uygun olmasını aramış, daha sonra somut olay ile değişen ve
gelişen koşulları da bu kapsama almıştır. İlgili uluslararası antlaşmala-
rın yorumlanarak kadın haklarının da bu çerçevede değerlendirilmesi-
nin önünde bir engel bulunmamaktadır.
51
Case of Handyside v. The United Kingdom, App. No. 5493/72, ECtHR, 1976, para.
48. Tyrer v the United Kingdom, App. No. 5856/72, ECtHR, 1978, para. 31. Case of
Zarb Adami v. Malta, App. No. 17209/02, ECtHR, 2006, para. 48.
52
The Right to Information on Consular Assistance in the Framework of the Gua-
rantees of the Due Process of Law, Advisory Opinion, OC – 16/99, IACtHR Series
A., No. 16, 1999, para. 58. Juridical Condition and Rights of the Undocumented
Migrants, Advisory Opinion, OC – 18/03, IACtHR Series A,. No. 18, 2003, para.
58.