

TBB Dergisi 2012 (103)
Gamze TURAN BAŞARA
251
nitelikte sonuç doğuracağına, bu talebin geçici bir heves olmadığına,
başvuran için tek ve nihaî tedavinin ameliyat olduğuna kanaat getir-
melidir. Bu husus, sadece hukuk alanını değil, belki de daha yoğun
olarak tıp alanını ilgilendirdiğinden, hâkimin yalnızca hukuk bilgisiy-
le bir sonuca varmasını beklemek imkânsızdır.
11
b) Mahkeme İznine Başvuran Kişinin Onsekiz Yaşını
Tamamlamış Olması
Türk Medenî Kanunu’nun 40/I’inci maddesi uyarınca, cinsiyet
değişikliği ameliyatı için mahkemeye başvuran kişinin onsekiz yaşını
tamamlamış olması gerekir.
12
Eski düzenlemede bulunmayan bu şar-
tın yeni düzenlemede yer alması isabetli olmuştur. Zira, ergenlik dö-
nemi kişinin cinsel kimliğinin tam olarak oturduğu dönemdir.
13
Diğer
taraftan, geri dönülmez sonuçlar doğuran bir ameliyat olan cinsiyet
değişikliği konusunda sağlıklı karar verebilmek için de, onsekiz yaşın
tamamlanmış olması şartının öngörülmesi yerinde olmuştur. Ancak
belirtmek gerekir ki, gecikmesi halinde telâfisi imkânsız sonuçlar do-
ğacaksa, bu durumda uzman görüşü almak suretiyle ve mahkeme ka-
rarı ile istisnaî olarak, onsekiz yaşın tamamlanmasından önce de cinsi-
yet değişikliğine izin verilebilmelidir.
14
11
SAĞLAM, s. 463.
12
Akipek/Akıntürk
’ün belirttiği üzere, cinsiyet değişikliği ameliyatına izin için mah-
kemeye başvuran kişinin normal yoldan erginliğe erişmiş olması gerekir. Mahke-
me kararıyla veya evlenme dolayısıyla erginlik kazananlar bu haktan yararlana-
mayacaklardır. Zira, 40’ıncı maddede açıkça onsekiz yaşın doldurulmuş olması
gerektiği düzenlenmiştir (AKİPEK, Jale/AKINTÜRK, Turgut, Türk Medenî Hu-
kuku, C. I Başlangıç Hükümleri-Kişiler Hukuku, 6. B., İstanbul, 2007, s. 493).
13
SAĞLAM, s. 459. Transseksüeller için aranan onsekiz yaşını doldurmuş olma şar-
tının, biyolojik olarak erkek ve dişi cinsiyet özelliklerini birlikte bulunduran her-
mafroditler (çift cinsiyetliler) açısından aranması bir takım sakıncalı sonuçlar do-
ğurabilir. Çünkü hermafrodizm tanısı henüz ergenliğe ulaşmadan konulabilir. Bu
itibarla, hermafroditlerin transseksüellerle birlikte 40’ıncı madde kapsamında de-
ğerlendirilmesi, bu kişilerin cinsiyet değiştirmek için onsekiz yaşına kadar bekle-
meleri ve onsekiz yaşını tamamladıktan sonra hâkimin izniyle cinsiyet değişikliği
operasyonun gerçekleştirilmesi sonucunu doğurur ki, bu durum hermafroditler
açısından telâfisi güç sonuçlar doğurabilecektir (KAYA, Murat, “Türk Hukukun-
da Cinsiyet Değişikliği ve Hukukî Sonuçları”, Mecmua, Ankara, 2008, s. 63).
14
TEKİN, s. 108; KAYA, s. 73; ATAMER, Yeşim, “Transseksüellerin Türk Hukukun-
daki Durumu”,
http://www.lambdaistanbul.org/s/etkinlik/transseksuellerin-turk-hukukundaki-durumu/ (E.T.: 14 . 09. 2012).
Will/Öztan
, eski kanunda cin-
siyet değişikliği için asgari yaş şartının kabul edilmesi gerektiğini belirtmişlerdir
(WİLL/ÖZTAN, s. 248).